Wstęp
Otóż obecnie coraz więcej zwolenników zyskuje pogląd, nie oparty jednak na ścisłych badaniach, iż wpływ wychowania na czynniki temperamentalne (żywość - powolność, wybuchowość - flegmatyczność, przedsiębiorczość - apatyczność, zapalność - oziębłość, cierpliwość - niecierpliwość) jest dość ograniczony. Łatwiej wytworzyć drogą wychowania pewien ideał osobowości, wszczepić pewne zasady moralne, które nadawać będą osobnikowi pewną ogólną orientację i w przypadku odchylenia od niej odzywać się będą głosem "sumienia". Gwarancja podporządkowania się owym idealnym normom zależeć będzie dopiero od s i ł y w o 1 i, tj. od zdolności powzięcia decyzji, trwałego pamiętania o niej oraz zdolności realizowania jej pomimo oporów zewnętrznych i wewnętrznych (niezłomność woli). Psychologia współczesna dość sceptycznie zapatruje się na możność ćwiczenia woli "w ogóle". Wychowawcom stawia się raczej zadanie stworzenia w drodze wpływów wychowawczych tak silnych motywów postępowania w kierunku uznanym za wskazany, ażeby ulec im musiała nawet wola niezbyt silna.